Maraton, bieg po zdrowie

Bieg maratoński odbywa się na dystansie dokładnie 42 km i 195 m. Nazwę nadano mu od miejscowości Maraton w Grecji. Kiedy jej mieszkańcy pokonali Persów armia perska pobita, ale nie pokonana, wsiadła na okręty i popłynęła w stronę opuszczonych przez obrońców Aten. Grecy pobiegli co sił w stronę miasta i dotarli tam prawie równo z przeciwnikami. Miasto udało się obronić.

Jako dyscyplina sportowa wszedł do programu pierwszych nowożytnych igrzysk w Atenach trwających od 6 do 15 kwietnia 1896 r., na dystansie 40 km, faktycznie odległość pomiędzy Atenami a Maratonem wynosi 37 km, ale postanowiono ta wielkość zaokrąglić. Podczas igrzysk w Londynie powiększono ją o kolejne 2 195 m, przesuwając metę w pobliże loży królowej brytyjskiej.

Masowe biegi uliczne na dystansie maratońskim odbywają się w większości dużych miast jak Londyn, Nowy Jork, Boston, Chicago, Wiedeń, Berlin, Moskwa, Rzym, Mediolan, Padwa, Praga, Bruksela, Sztokholm i wiele innych, a w Polsce w Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, Krakowie.

Najstarszy maraton w Polsce odbywa się w Dębnie, po raz pierwszy ruszył w 1966 r. na rocznicę 1000-lecia Państwa Polskiego, na trasie Cedynia-Siekierki, potem na trasie Dębno-Barnówko, obecnie Dębno-Dargomyśl-Cychry-Dębno (w 2008 r. obchodzono jubileusz 35-lecia).

Specjaliści radzą aby do biegu takiej długości nie przystępowali zupełni nowicjusze ponieważ próba może się albo powieść albo też zakończyć kontuzjami i zniechęceniem do biegania.

Trening przed maratonem jest bardzo intensywny i ciężki, obejmuje powtarzające się obciążenia, długie biegi i wiele kilometrów do przebycia, dlatego najłatwiej zrezygnować nie w trakcie samego biegu ale przygotowań.

Biegacze mający juz pewne doświadczenie i przygotowujący się do pierwszego maratonu, muszą dokładnie zaplanować trening. Najlepiej podzielić go na 3 części, zrealizowanie każdej z nich zajmuje około 8 tygodni. Przez pierwsze przygotowujemy się siłowo, technicznie i wydolnościowo, stopniowo dochodząc do biegów trwających 2 godziny.

Okres środkowy to faza przejściowa kiedy biegamy długo i spokojnie. Ostatnie tygodnie obejmują pracę maratońską uczącą znoszenia długich i monotonnych biegów, przygotowujących energetycznie i mięśniowo. Oprócz biegania 3-4 razy w tygodniu zalecane są dodatkowe ćwiczenia ogólnej siły i zręczności, wykonywane regularnie.

Aikido

Japońska sztuka walki powstała jako połączenie nurtu aikijutsu, z którego zaczerpnięto rzuty i dźwiganie oraz tradycyjnej szermierki kenjutsu, skąd wzięto pracę nóg i sposób operowania bokkenem, czyli drewnianym mieczem do ćwiczeń, zwykle w kształcie katany.

Aikido skodyfikował mistrz Morihei Ueshiba pod konie XIX wieku.

Jak żadna inna sztuka walki kładzie nacisk na moralny i psychologiczny wymiar działań, odpowiedzialność za zdrowie i życie drugiego człowieka. Techniki składają się głównie z rzutów i dźwigni – szczególnie na małe stawy, w najbardziej rozbudowanych systemach wyróżnia się ponad 2 tysiące technik oraz kombinacji technicznych.

Obecnie rozwija się w kilkunastu szkołach i nurtach, w kierunku szeroko rozumianej działalności rekreacyjno – zdrowotnej o przydatności do samoobrony.

Końcówka „do” w nazwie wskazuje na duchową ścieżkę, filozofia aikido zakłada, że pomimo znaczenia doskonałego opanowania techniki, nie jest to ostateczny cel treningu. Wartości poznawane poprzez trening fizyczny są uniwersalne i powinny byś stosowane we wszystkich obszarach życia.

Wśród szkół panuje duże zróżnicowanie pod względem nacisku na technikę, wartości i elementy duchowe, konkretne podejście zależy od nauczyciela. Część uważa podział na fizyczne i duchowe za sztuczny, wynikający z niezrozumienia aikido.

W filozofii tej sztuki występuje pojęcie „ki”, tłumaczone jako siła oddechu, moc, energia, dusza. Ćwiczenia ki polegają na rozwinięciu poczucia czasu i odpowiedniego dystansu, a także koncentracji sił umysłowych i fizycznych. Większość nauczycieli umiejscawia ki w środku ciężkości ciała, które należy utrzymywać w równowadze. Ukierunkowuje biologiczne i umysłowe aspekty treningu dla całkowitej kontroli nad ruchami, jest duchowym wymiarem osiągnięcia harmonii.

Trening służy ogólnej sprawności fizycznej, giętkości i odprężeniu. Ciało musi się nauczyć poruszać w sposób skoordynowany i rozluźniony, siła jest związana z ruchem całego ciała. Uczy poruszać centrum, które jest najsilniejszym punktem, siła jest przekazywana poprzez rozluźnione kończyny. Ciało rozwija się w wielu kierunkach poprzez różnorodne ćwiczenia na elastyczność stawów i ścięgien, podnoszenie sprawności ogólnej i siły mięśni.

Style to: Aikikai, Tendoryu, Kobayashi, Nishio, Yoshinkan, Yoseikan, Tomiki, Shudokan, Ki-Aikido i Combat Aikido.

Sport dla większości ludzi jest po prostu sprawą poboczną. To znaczy uprawia się go dla zdrowie lub ewentualnie dla rozrywki. W czasach szkolnych pewnie się też zdarzało, że brało się od czasu do czasu w jakichś zawodach. Jednak to, co oglądamy w telewizji to już sport zawodowy. Zwykle dla tych ludzi to jednocześnie praca, pasja i hobby. Zresztą decydując się na zawodowstwo muszą się liczyć z tym, że treningi i rozgrywki wypełnią skutecznie ich czas. Trudno w takich warunkach na przykład założyć rodzinę czy prowadzić rozbudowane życie towarzyskie. Jeśli sportowiec chce osiągać sukcesy, musi się poświęcić w całości. Zwykle, gdy trafi się do czołówki staje się to nawet bardzo opłacalne. Niestety zawodowstwo w sporcie jest jak modeling, niestety nie trwa do wieku emerytalnego. Dodatkowym problemem jest to, że długoletni sportowiec, najczęściej okupuje swoją pracę problemami zdrowotnymi, bo jednak ludzkie ciało nie jest przystosowane do nadmiernego wysiłku rozciągniętego w okresie wielu lat.

Uprawianie sportu jest korzystne dla każdego, sprzyja poprawie kondycji, a także zapobiega wielu schorzeniom, między innymi tym związanym z układem kostnym. Dlatego przynajmniej minimalna dawka sportu jest korzystna praktycznie dla wszystkich. Oczywiście najlepiej jest wtedy, gdy uprawianie sportu nie wiąże się z przymusem, ale z faktyczną przyjemnością. Dobrze więc, by uprawiany sport stał się czymś w rodzaju hobby, na które chętnie poświęcimy swój wolny czas. Jeśli zatem lubi biegać, to biegajmy. Gdy wolimy sporty zespołowe to zapiszmy się do jakiej amatorskiej drużyny w okolicy. Wybierać możemy dowolnie, najważniejsze jest jednak by dobrze się bawić i przy tym nieco się rozruszać. Jeśli nie bawi nas tradycyjny sport, to zawsze możemy spróbować na przykład tańca. Dzięki niemu też mamy zagwarantowaną aktywność fizyczną, a może się ona okazać bardziej dla nas odpowiednia niż na przykład granie w piłkę nożną. Ale też pamiętać, że nie wszystko co da się nazwać sportem, faktycznie korzystanie wpływa na naszą aktywność fizyczną.

Wspinaczka górska

Wspinaczka jest innym sportem, który wymaga od nas już całkiem dobrej kondycji fizycznej i dość dobrych umiejętności. Nie możemy mieć także lęku wysokości, aby zajmować się tym sportem. Dodatkowo powinniśmy być wyposażeni w sprzęt dobrej jakości i klasy, a nie pierwszy lepszy, przypadkowy. Wspinać można się w każdych warunkach pogodowych, jednak oczywistym jest, że w przypadku złych warunków pogodowych, rośnie ryzyko jakiegoś wypadku. Poza tym należy wspinać się w obecności instruktora, a jeśli nie mamy instruktora, dobrze by chociaż jednak osoba była doświadczonym wspinaczem, a pozostali nie byli osobami zupełnie zielonymi ze względu na własne bezpieczeństwo. Rosnącą popularnością w Polsce cieszy się wspinaczka skałkowa, szczególnie w okolicach Jury Krakowsko – Częstochowskiej. Do popularnych destylacji wśród wspinaczy należą także Tatry, jednak żeby wspinać się w Tatrach należy mieć znacznie większe doświadczenie i przejść wiele innych skalnych dróg. Drogi wspinaczkowe bowiem mają także swoje oznaczenia.

Żeglarstwo

Żeglarstwo to pasja, nie sport, powiedzą niektórzy żeglarze. I rzeczywiście, tak jest. Jest to sport bardzo pociągający i kto raz go spróbuje, nie umie przestać. Czuć wiatr w żaglach, poczuć tę bryzę, wiejącą razem z falą – to jest życie. Co noc zasypiać pod innym niebem, wśród innych gwiazd – tak wygląda życie żeglarza. Wprawdzie w naszych mazurskich okolicznościach przyrody jest to nieco na wyrost – można co najwyżej zasypiać co dzień w innym porcie, ewentualnie wysztrandowanym jachtem gdzieś na brzegu, jednak nadal jest to cudowna rzecz.  Żeglarstwo daje nam jako sport dużo wolności i swobody. Możemy poczuć pozory niezależności, gdyż wtedy tylko od naszego skippera – kapitana zależy to, gdzie dzisiaj popłyniemy i jaki będzie nasz plan rejsu. Dzięki temu naprawdę możemy poczuć się niezależni. Żeglarstwo nie jest może sportem najtańszym, jednak oferuje nam przeżycia nie do zapomnienia, które naprawdę zapadają w pamięć na długo. To właśnie sprawia, że z roku na rok zwiększa się liczba osób chcących spróbować żeglowania na Mazurach i nie tylko.

Jeździectwo

Sport to nie tylko bieganie czy rzucanie do siebie piłki. Sport może także wymagać od nas współpracy ze zwierzęciem. Do najpopularniejszych takich sportów należy bez wątpienia jeździectwo. Jest to sport, który coraz bardziej zyskuje na popularności w naszym kraju. Coraz więcej osób zaczyna cieszyć się przyjemnością z jazdy konnej. Powstaje więc coraz więcej stajni w okolicach wielkich miast, bo coraz więcej znajduje się chętnych osób do tego, żeby wyskoczyć na popołudnie po pracy czy na weekend i pojeździć konno. Jeździectwo daje nam jeszcze możliwości obcowania nie tylko z koniem, ale także z naturą, jeśli zabierzemy konia na przejażdżkę w teren. Dodatkowo nie tylko jedyne to co możemy robić, to zwykła jazda na maneżu czy w terenie. Są także inne dyscypliny sportowe związane z jazdą konną. Takimi dyscyplinami na pewno ujeżdżenie, konkurencja olimpijska, która wymaga od nas opanowania, spokoju i absolutnie bezbłędnego wyszkolenia konia i jeźdźca, podobnie jak ze skokami przez przeszkody.

Kolarstwo

Kolarstwo to również bardzo popularny w naszym kraju sport. Wiele osób lubi jeździć na rowerze i często to robi, szczególnie w dużych miastach, gdzie istnieją ścieżki rowerowe. Do każdego sportu potrzebna jest niekiedy różna infrastruktura i tak do jazdy na rowerze, takiej zwykłej, rekreacyjnej, z reguły potrzebna jest ścieżka rowerowa, która sprawia, że jazda rowerem po mieście staje się znacznie bezpieczniejsza. Dodatkowo istnieją też inne odmiany jazdy na rowerze – bardziej wyczynowe, wymagające odpowiedniego sprzętu, czyli jazda szybka, na kolarzówce. Również można to robić nie tylko na wyścigach rowerowych, ale także na specjalnych torach rowerowych. Szybkość osiągana w czasie takich wyścigów jest naprawdę znaczna, toteż wypadki, do jakich czasami dochodzi w czasie wyścigów rowerowych są niezwykle niebezpieczne.  Dodatkowo można także uprawiać kolarstwo górskie, co na nasze warunki terenowe jest pomysłem bardzo trafionym , ze względu na duże zróżnicowanie w wysokościach i w różnorodności terenu.

Sporty indywidualne

Oprócz sztuk walki, istnieje wiele różnych dyscyplin sportowych, w których możemy się sprawdzić. Jednym z rodzajów sportów są sporty indywidualne. Tam nic nie zależy od naszych wspólników z drużyny, tylko od nas i od naszych umiejętności. Do takich sportów między innymi należą wszystkie sporty biegowe, oprócz sztafety. Jednak w sztafecie też ludzie musza ze sobą współpracować. Tam także liczy się strategia i taktyka. Inny sporty, w których wszystko zależy tylko od nas to wszelkiego rodzaju biegi – maratony i sprinty, jak również biegi długodystansowe. Dodatkowo bieganie jest bardzo zdrowe nawet nie wykonywane zawodowo, ze względu na to, że rozwija ono cały nasz organizm i pracują wtedy wszystkie mięśnie. Przy bieganiu codziennie wyraźnie poprawia się wydolność naszego organizmu, wzmacniamy nasze mięśnie szkieletu i kości także. Wyraźnie poprawia się także stan naszych stawów, jednak należy dbać o to, by ich zbytnio nie przeciążać, żeby niczego nie robić ponad swoje siły i możliwości.

Gry zespołowe

Gry zespołowe to gry, w których cała drużyna musi współpracować ze sobą, aby osiągnąć założony cel – czyli z reguły po to, żeby wygrać z drużyną przeciwną i przejść do dalszych rozgrywek ligowych czy pucharowych. Sporty zespołowe uczą nas także tego, że nie wszystko zależy tam od nas – licza się wszystkie osoby, które są z nami w drużynie i każdy jest tak samo ważny. Dzięki temu dzieciaki, które grają w siatkówkę czy w koszykówkę szybko uczą się zbiorowej odpowiedzialności za sukces lub porażkę, tak samo jak tego, że najważniejsza jest współpraca. W sportach zespołowych samemu nie jesteśmy w stanie niczego dokonać i szybko musimy się tego nauczyć, bo inaczej daleko nie zajdziemy wspólnie z naszą drużyną. Dodatkowo sporty zespołowe uczą współpracy i zaufania do innych współzawodników z naszej drużyny. Do sportów i gier zespołowych możemy zaliczyć najpopularniejsze sporty w naszym kraju – piłkę nożną, siatkówkę i piłkę ręczną. To w nich największe triumfy święci reprezentacja Polski od wielu już lat.

Sport to zdrowie

Sport to zdrowie – o ty wiemy wszyscy już od najmłodszych lat, bo to jest zasada, którą każdy nam wpaja. Dzieci lubią biegać i bardzo dobrze. Jakikolwiek wysiłek fizyczny dobrze wpływa na nasz układ krwionośny, poprawia krążenie krwi, podnosi nam ciśnienie, sprawia, że nasz organizm produkuje hormon zwany adrenaliną, który nas absolutnie bardzo, a właściwie to najlepiej ze wszystkich używek pobudza. Dzięki sportowi też spalamy nadmierne ilości kalorii, które znajdują się w naszym organizmie. Ruch to zdrowie – poprawia nam również wydolność oddechową naszych płuc, rozszerza skurczone dotąd naczynka i pozwala się zrelaksować po męczącym dniu. Istnieje spora grupa osób, dla których najlepszym odpoczynkiem jest właśnie uprawianie sportu, czyli aktywne spędzanie wolnego czasu, a nie leżenie biernie przed telewizorem i wchłanianie papki przygotowanej przez dziennikarzy. Sport to naprawdę dobry pomysł na to, jak spędzać wolny czas. A możliwości do wyboru mamy naprawdę wiele! Każdy z nas na pewno znajdzie dyscyplinę dla siebie.

Sporty walki

Z dalekiego Wschodu przyszła do nas moda na to, by walczyć z użyciem tylko i wyłącznie rąk. Wszystkie te sztuki walki wykorzystują nie tylko siłę, ale przede wszystkim chyba jednak element zaskoczenia przeciwnika, własną siłę jak również spryt i umiejętność wykorzystania tego, w jakich okolicznościach przyrody się znajdujemy. Musimy się nauczyć wykorzystywać naturalne ułatwienia, które mamy wokół siebie – rzeczy, za którymi możemy się schować i tym podobne. Sztuki walki jednak wszystkie z reguły wiążą się z przyjęciem swoistej filozofii życia, która musi stać się naszym wyborem naszej ścieżki życia i musimy się z nią utożsamiać po to, żeby dobrze nam się ćwiczyło sztuki walki. Już najmłodsze dzieci będą się bardzo cieszyć z uczęszczania na tego typu zajęcia. Dzieci wcale nie będą nasiąkały tam przemocą, bo jest to bardziej związane z ćwiczeniami fizycznymi, a nie z walką jako taką. Ponadto sztuki walki są stosowane bardziej do tego, żeby się móc obronić w razie wyraźnej potrzeby. Tak czy siak treningi są bardzo dobrym sposobem na to, żeby się poruszać i móc uprawiać jakiś sport. Jest to bardzo dobry sposób na to, żeby dziecko mogło zaznać odrobiny sportu.

Sporty konne

Istnieją również sporty które uprawia się wraz ze zwierzętami. Do najpopularniejszych należą sporty z udziałem koni. Może jest tak, dlatego, że człowiek od dawien dawna zżył się z koniem podczas wojen i wypraw, kiedy to nie było jeszcze mechanicznych środków transportu. Popularne są gonitwy koni, które odbywają się na specjalnych stadionach. Ludzie ostawiają konie przed gonitwą. A po jedni się cieszą, że wygrali, a drudzy wyrywają sobie włosy z powodu porażki. Najszybsze konie osiągają bardzo wysokie ceny, często przekraczając milion dolarów. Inną dyscypliną z końmi jest jazda figurowa albo z przeszkodami. Do takich zawodów konie są specjalnie przygotowywane przez osoby od wizerunku. Konie mają pięknie uczesane grzywy, są smukłe i doskonale się poruszają.  Konie muszą się poruszać w rytm muzyki i każdy ich krok ma w takich zawodach wielkie znaczenie. Innym przykładem jest gra w polo. To coś jak hokej, tyle, że gracze siedzą na koniach i walczą o piłkę za pomocą specjalnych, długich kii

Sporty wodne

Sporty wodne należą do popularnych dyscyplin, w których człowiek udowadnia, ze w wodzie czujemy się jak ryby. Istnieją różnej długości dystanse,, na których ścigają się pływacy. Takie zawody najczęściej odbywają się na basenach, ponieważ tam nie ma fal i każdy rozpoczyna rywalizację z takiego samego miejsca startowego. Jedynym ubiorem pływaków są kąpielówki, czepek na głowę i okulary. Sportowcy ci często golą całe ciało, żeby zwiększyć swoją opływowość. W tym rodzaju sportu największą rolę odgrywają ramiona, które są motorem napędowym całego ciała, które pływa w wodzie. Innym wodnym sportem jest kajakarstwo. Jest to sport drużynowy. Kajakarze muszą rozpędzać kajak płetwami, które są poruszane synchronicznie. Każdy z nich musi w takim samym tempie ruszać wiosłem, żeby kajak szybko sunął po wodzie. Tutaj także siła ramion decyduje o zwycięstwie. Trzeba niezwykłej koordynacji ruchów aby kajak wysunął się na pierwsze miejsce tuż po stracie i nie oddał  pozycji lidera aż do końca szybkiego wyścigu.

Sporty grupowe

Sporty możemy podzielić na indywidualne i grupowe. Te drugie charakteryzują się drużynowością. To znaczy, ze daną dyscypliną sportu uprawią się całą drużyną a nie w pojedynkę, tak jak na przykład skoki o tyczce. Do sportów grupowych należą między innymi piłka nożna, koszykówka, siatkówka, czy piłka ręczna. Taka drużyna posiada jednego trenera, który ma za zadanie tak wyszkolić i zgrać ze sobą drużynę, żeby wygrywała wszelkie turnieje. W sportach grupowych to właśnie od trenera bardzo wiele zależy. Trenerzy zwycięskich drużyn są często o wiele bardziej sławni niż pojedynczy jej zawodnicy. W drużynie jest zazwyczaj parę osób. Każda z nich ma swój charakter i swoje przyzwyczajenia. To od trenera zależy czy dogada się ze wszystkimi osobno i sprawi, ze razem będą tworzyli jedną spójną drużynę. Trener również wyznacza kto ma grać w pierwszym składzie a kto ma być w rezerwie. Na tej płaszczyźnie często dochodzi do konfliktów, dlatego trener musi dobrze przemyśleć skład podstawowej grupy, która jest trzonem zespołu.

Kanały sportowe

W telewizji jest mnóstwo kanałów poświęconych tylko i wyłącznie dla sportu. Są kanały na których można śledzić rozgrywki ligi światowej ale i krajowej. Na innych kanałach mamy do czynienia ze sportami motorowymi. Rajdy samochodowe są relacjonowane przez spikerów, którzy jeżdżą razem ze sportowcami na zawody. Bardzo często oprócz relacji z rozgrywek sportowych na takich kanałach wypowiadają się specjaliści od wszystkich dziedzin, które uczestniczą w życiu sportowców. Jest miejsce dla masażystów, psychologów, a także lekarzy, którzy opowiadają jak najszybciej przywrócić ciało sportowca do najwyższej formy po kontuzji. Na podobnych kanałach możemy się również dowiedzieć jaki jest kalendarz imprez sportowych na najbliższy miesiąc lub rok. Podobnie możemy sięgnąć wstecz, przypominając sobie chwile chwały największych sportowców lub sprawdzać wyniki rozgrywek, które wydarzyły się parę dobrych lat temu. Kanały sportowe są nieodłącznym atrybutem fanów sportu, którzy nie mają czasu na wyjazdy na zawody.

Sportowy tryb życia

Wiele osób, nie będących sportowcami, prowadzi prawdziwie sportowy tryb życia. Często robią to z pobudek zdrowotnych, dla dobrego samopoczucia lub dla sylwetki. Osoby takie często można spotkać w siłowniach, saunach lub miejscach gdzie odbywają się ćwiczenia fitness. Czasem możemy zobaczyć ich również na ulicy jak biegną lub jadą na rowerze. Sportowy tryb życia ma bardzo wiele korzyści, pozwala zachować szczupłą sylwetkę, człowiek czuje się dłużej młody poprzez ciągłą pracę nad swym ciałem, a do tego zmniejsza się podatność na choroby. Sportowy tryb życia to także zdrowe odżywianie. Posiłki takich osób zawierają bardzo dużo warzyw i owoców. Do tego mięso gotowane i ryż, rzadziej ziemniaki. Sportowcy nie powinni jeść smażonych ani tłustych potraw, tak samo nie powinni używać dużo soli ani pikantnych przypraw. Ponieważ to wszystko powoduje, ze w naszym organizmie odkłada się tłuszcz, czego konsekwencją są wszelkiego rodzaju choroby osób otyłych i mało ruszających się na co dzień. Bo w zdrowym ciele zdrowy duch.

Odzież sportowa

Odzież sportowa charakteryzuje się zazwyczaj wygodą oraz funkcjonalnością. Przede wszystkim odzież sportowa nie może przeszkadzać osobie która ją nosi. Często ubrania sportowców mocno przylegają do ciała sprawiając wrażenie, ze ciało człowieka jest pomalowane w tych miejscach. Taki ubiór powoduje, że ciało ma dużą aerodynamikę i na przykład biegacze mogą osiągać szybsze czasy na bieżni. Odzież sportowa jest bardzo chętnie noszona przez ludzi młodych, choć nie tylko. Osoby starsze też lubią wskoczyć w dres po pracy, ponieważ jest on luźny i nie przeszkadza w funkcjonowaniu w domu. Odzież sportowa jest produkowana przez największe marki. Posiadanie całego stroju dobrej marki wiąże się ze sporymi kosztami. Czasem trzeba wydać ponad tysiąc złoty, żeby móc się ubrać od stup do głów w markowe stroje.  Na targach jest bardzo dużo podróbek. Są one sprzedawane czasem za jedną piątą cenę oryginalnej wersji. Dlatego też ludzie wolą kupować podróbki które przypominają oryginał, niż za niego przepłacać.